ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મોટો નિર્ણય

ડીમોલીશન માટે રાજયવ્યાપી સમાન નિયમોની માંગ ફગાવાઈ

વડીઅદાલતનુ તારણ - દરેક ગેરકાયદે બાંધકામ તથા દબાણના વિવાદો અલગ હોય છે, કેસ મુજબ તપાસ - નિર્ણય કરવા પડે

અમદાવાદ : ગુજરાત હાઈકોર્ટે રાજ્યમાં ડિમોલિશન, ખાલી કરાવવાની કાર્યવાહી અને અનધિકૃત બાંધકામો તેમજ દબાણો દૂર કરવા માટે વ્યાપક રાજ્યવ્યાપી દિશાનિર્દેશો માંગતી એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) ફગાવી દીધી છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુનીતા અગ્રવાલ અને ન્યાયાધીશ ડી.એન. રેની ડિવિઝન બેન્ચે આ પીઆઈએલ પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કરતા સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ ચોક્કસ મિલકતના ડિમોલિશન, તેની અનધિકૃત પ્રકૃતિ અથવા દબાણ અને કબજેદારોને બેદખલ કરવા જેવા વિવાદો મૂળભૂત રીતે એવા છે કે જેની તપાસ પ્રત્યેક કેસની અલગ-અલગ હકીકતોના આધારે જ થવી જોઈએ.

કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે માળખાનું સ્વરૂપ, કથિત દબાણ તેમજ ન્યાય અને પ્રક્રિયાગત પારદર્શિતાના પ્રશ્નો એવા છે કે જ્યારે પણ કોઈ ચોક્કસ કાર્યવાહીને અદાલત સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે, ત્યારે જ તેની વ્યક્તિગત તપાસ કરવી અનિવાર્ય બને છે. કચ્છ સ્થિત ધાર્મિક ટ્રસ્ટ ’એતિહાદુલ મુસ્લેમીન-એ-હિન્દ ટ્રસ્ટ’ દ્વારા આ જાહેર હિતની અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી.

આ ટ્રસ્ટે ખાસ કરીને કચ્છ વિસ્તારમાં સત્તાવાળાઓ દ્વારા માત્ર એક કે બે દિવસની મુદત આપીને નોટિસો ફટકારવામાં આવતી હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. અરજીમાં અનેક મસ્જિદો અને દરગાહો તેમજ જૂના કંડલા મસ્જિદના ડિમોલિશનનો સંદર્ભ ટાંકવામાં આવ્યો હતો.

અરજીમાં ટ્રસ્ટ દ્વારા રાજ્ય સરકારને એવો આદેશ આપવાની માંગ કરવામાં આવી હતી કે મહેસૂલી સત્તાવાળાઓ, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો, નગરપાલિકાઓ, પંચાયતો, સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને પોલીસ અધિકારીઓ દ્વારા કોઈપણ પ્રકારની ડિમોલિશન કે બેદખલીની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવે તે પહેલાં તમામ માટે એક સમાન રાજ્યવ્યાપી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) ઘડવામાં આવે અને તેનો અમલ કરવામાં આવે.

આ પીઆઈએલ ઈચ્છતી હતી કે અદાલત એક સામાન્ય વ્યવસ્થા નક્કી કરે જેમાં અગાઉથી નોટિસ આપવી, જેના પર આધાર રાખવામાં આવ્યો હોય તે સામગ્રીનું પ્રકાશન, વાંધાઓ રજૂ કરવા માટેનો વાજબી સમય, સુનાવણી, પૂછપરછ, તર્કસંગત હુકમ અને ડિમોલિશન પહેલાં અપીલ કે અન્ય કાનૂની ઉપાયો મેળવવાની પૂરતી તક જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય. આ ઉપરાંત, ખાસ કરીને પૂજા સ્થળો અને ચેરિટેબલ સંસ્થાઓના સંદર્ભમાં સૂચિત ડિમોલિશન કાર્યવાહી અને આદેશોની વિગતો જાળવવા અને જ્યાં યોગ્ય હોય ત્યાં તેને જાહેર કરવા માટે એક પારદર્શક પદ્ધતિની પણ માંગ કરવામાં આવી હતી.

રાજ્ય સરકાર તરફથી હાજર રહેલા સરકારી વકીલ જી.એચ. વિર્કે આ પીઆઈએલનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જેને જનહિતના મુદ્દા તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે તે વાસ્તવમાં એક પબ્લિસિટી ઇન્ટરેસ્ટ લિટિગેશન (પ્રસિદ્ધિ મેળવવાની હિતની અરજી) છે.

સરકાર વતી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું કે આ અરજી એવા ક્ષેત્રમાં વ્યાપક ન્યાયિક દિશાનિર્દેશો માંગે છે જે પહેલેથી જ પ્રવર્તમાન કાયદાઓ અને સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા નિર્ધારિત કાયદાઓ દ્વારા સંચાલિત છે. બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ હાઈકોર્ટે રાજ્યવ્યાપી સમાન નિયમો ઘડવાની આ અરજીને ફગાવી દીધી છે.